De vzw-wet in België: wat moet je weten?

Een vereniging zonder winstoogmerk, kortweg vzw, is een populaire rechtsvorm voor organisaties met een maatschappelijk, cultureel, sportief, sociaal of ander belangeloos doel. Maar welke regels gelden er voor een vzw? De belangrijkste regels staan in het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (WVV). Hieronder lees je hoe de Belgische vzw-wet in grote lijnen werkt en welke verplichtingen erbij komen kijken.

Wat is een vzw?

Een vzw is een vereniging met minstens twee leden die een belangeloos doel nastreeft. De vereniging mag economische activiteiten organiseren en inkomsten ontvangen. Die inkomsten mogen echter niet worden uitgekeerd aan de oprichters, leden, bestuurders of andere personen als persoonlijk voordeel. Ze moeten worden ingezet voor het belangeloos doel van de vzw.

Een vzw is dus niet noodzakelijk volledig afhankelijk van giften of vrijwilligers. Ze kan bijvoorbeeld lidgelden vragen, evenementen organiseren of diensten aanbieden. De opbrengsten blijven wel bestemd voor de werking en het doel van de vereniging.

Welke wet geldt voor vzw’s?

De regels voor vzw’s zijn opgenomen in het Wetboek van vennootschappen en verenigingen, vaak afgekort tot WVV. Dat wetboek trad op 1 mei 2019 in werking en verving de vroegere vzw-wet van 27 juni 1921. Voor bestaande verenigingen werden de nieuwe regels vanaf 1 januari 2020 van toepassing. De statuten van bestaande vzw’s moesten uiterlijk op 1 januari 2024 met het WVV in overeenstemming zijn.

De wet bepaalt onder meer hoe een vzw wordt opgericht, welke organen ze moet hebben, hoe beslissingen worden genomen en welke boekhoudkundige verplichtingen gelden.

Een vzw oprichten

Voor de oprichting zijn minstens twee oprichters nodig. De oprichters leggen de basisregels van de vereniging vast in de statuten. Een vzw kan doorgaans worden opgericht met een onderhandse akte; een notariële akte is niet standaard vereist.

De statuten bevatten onder andere de naam en zetel van de vzw, het belangeloos doel en de activiteiten, de regels voor de leden, de bevoegdheden van de algemene vergadering en de samenstelling en werking van het bestuursorgaan. Na de oprichting moet de vzw de nodige formaliteiten vervullen, zoals inschrijving in de Kruispuntbank van Ondernemingen en neerlegging van de oprichtingsdocumenten voor publicatie.

De algemene vergadering en het bestuursorgaan

De algemene vergadering is het belangrijkste beslissingsorgaan van de vzw. De wet kent haar een aantal bevoegdheden toe. Zo beslist ze onder meer over de goedkeuring van de jaarrekening en begroting, de benoeming en het ontslag van bestuurders, statutenwijzigingen en de uitsluiting van leden.

Het bestuursorgaan staat in voor het dagelijks en algemene bestuur van de vereniging, binnen de grenzen van de wet en de statuten. Bestuurders moeten handelen in het belang van de vzw en de vereniging zorgvuldig beheren. De precieze taakverdeling en vertegenwoordigingsregels kunnen in de statuten worden uitgewerkt.

Boekhouding en jaarrekening

Elke vzw moet een boekhouding voeren en jaarlijks een jaarrekening opmaken. Welke boekhoudregels precies gelden, hangt onder meer af van de omvang van de vereniging. Kleinere vzw’s kunnen onder voorwaarden een vereenvoudigde boekhouding voeren. Grotere vzw’s moeten een dubbele boekhouding toepassen.

De algemene vergadering keurt de jaarrekening goed en bespreekt ook de begroting. Afhankelijk van de grootte van de vzw moet de jaarrekening worden neergelegd bij de griffie van de ondernemingsrechtbank of bij de Nationale Bank van België. Controleer welke regeling op jouw vereniging van toepassing is.

Andere verplichtingen

Een vzw moet haar gegevens actueel houden en belangrijke wijzigingen correct registreren of publiceren. Daarnaast moet ze de uiteindelijke begunstigden opnemen in het UBO-register en de informatie actueel houden. Ook kunnen verplichtingen gelden rond belastingen, personeel, verzekeringen, privacy en sectorale vergunningen.

De vzw-vorm betekent niet automatisch dat een vereniging vrijgesteld is van belastingen. De fiscale behandeling hangt onder meer af van de activiteiten en de manier waarop die worden georganiseerd. Bij twijfel is advies van een boekhouder of fiscalist aangewezen.

Waarom zijn correcte statuten belangrijk?

De statuten vormen het praktische en juridische kader van de vereniging. Duidelijke statuten helpen discussies voorkomen over lidmaatschap, stemrecht, bestuursbevoegdheden en de bestemming van het vermogen. Ze moeten aansluiten bij de huidige werking van de vzw én bij de regels van het WVV.

Deze informatie geeft een algemeen overzicht van de Belgische regels voor vzw’s en is geen individueel juridisch advies. De wettelijke verplichtingen kunnen afhangen van de specifieke situatie en omvang van een vereniging. Raadpleeg bij concrete vragen een juridisch adviseur, notaris of boekhouder.

Veelgestelde vragen over de vzw-wetgeving in België

1. Wat zijn de nadelen van een vzw?
2. Wat zijn de nieuwe regels voor vzw’s?
3. Wat is de wet van 23 maart 2019?
4. Wat zijn de wettelijke verplichtingen van een vzw?

Wat zijn de nadelen van een vzw?

Een vzw heeft ook enkele nadelen: ze moet haar administratie, boekhouding en wettelijke verplichtingen zorgvuldig opvolgen, wat tijd en soms kosten met zich meebrengt. De inkomsten mogen niet als winst worden uitgekeerd aan leden of bestuurders, maar moeten dienen voor het belangeloos doel van de vereniging. Ook vraagt een vzw duidelijke afspraken over het bestuur en de besluitvorming. De beperkte aansprakelijkheid biedt bovendien geen absolute bescherming: bestuurders kunnen in bepaalde gevallen persoonlijk aansprakelijk worden gesteld, bijvoorbeeld bij bestuursfouten.

Wat zijn de nieuwe regels voor vzw’s?

De belangrijkste nieuwe regels voor vzw’s staan in het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (WVV), dat sinds 1 mei 2019 geldt en de vroegere vzw-wet verving. Een vzw mag economische activiteiten uitoefenen, maar mag haar winst niet rechtstreeks of onrechtstreeks uitkeren aan leden of bestuurders: de opbrengsten moeten haar belangeloos doel ondersteunen. Het WVV bevat ook regels over onder meer de statuten, het bestuur, belangenconflicten, boekhouding en aansprakelijkheid van bestuurders. Bestaande vzw’s moesten hun statuten uiterlijk op 1 januari 2024 met het WVV in overeenstemming brengen.

Wat is de wet van 23 maart 2019?

De wet van 23 maart 2019 is de wet die het nieuwe Wetboek van vennootschappen en verenigingen (WVV) invoerde. Dat wetboek bundelde en vernieuwde de regels voor onder meer vzw’s, en verving voor vzw’s de vroegere wet van 27 juni 1921. Het WVV trad op 1 mei 2019 in werking; bestaande vzw’s moesten hun statuten uiterlijk op 1 januari 2024 aanpassen aan de nieuwe regels. De wet regelt onder andere de oprichting, de werking, het bestuur en de boekhouding van een vzw.

Wat zijn de wettelijke verplichtingen van een vzw?

Een vzw moet haar statuten opstellen en actueel houden, een algemene vergadering en bestuursorgaan organiseren en belangrijke beslissingen correct notuleren. Daarnaast moet ze een boekhouding voeren, jaarlijks een begroting en jaarrekening opmaken en die volgens de toepasselijke regels laten goedkeuren en neerleggen. Ook moet de vzw haar gegevens in de Kruispuntbank van Ondernemingen en het UBO-register actueel houden en voldoen aan verplichtingen rond belastingen, personeel en privacy als die op haar van toepassing zijn. De precieze regels hangen onder meer af van de omvang en activiteiten van de vzw; bij twijfel is professioneel advies aangewezen.